Με τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 18 του ν. 4302/2014 δίδεται για πρώτη φορά στους ασφαλισμένους του ΟΓΑ η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών χρόνων, πέραν της στρατιωτικής θητείας η οποία ίσχυε και στον ΟΓΑ και μόνο για τη συμπλήρωση των 40 ετών ασφάλισης που απαιτούνται, για να συνταξιοδοτηθεί ο ασφαλισμένος λόγω γήρατος στο 62ο έτος της ηλικίας.
O ασφαλισμένος του ΟΓΑ δικαιούται σύνταξη γήρατος στο 62ο έτος, εάν έχει καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές για 40 χρόνια ασφάλισης σε οποιονδήποτε ασφαλιστικό φορέα (ελληνικό ή χώρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του ΕΟΧ και της Ελβετίας ή χώρας με την οπoία έχει συναφθεί διμερής σύμβαση κοινωνικής ασφάλειας) και ο ΟΓΑ είναι ο τελευταίος φορέας ασφάλισής του και αρμόδιος να απονείμει τη σύνταξη. Για τα 40 έτη έχουν δικαίωμα να αναγνωρίσουν ως και επτά πλασματικά χρόνια, συνυπολογίζοντας χρόνο στρατιωτικής θητείας, σπουδών, παιδιά, καθώς και το χρόνο της πρόσθετης ασφάλισης. Η αναγνώριση των πλασματικών ετών ειδικότερα για τους ασφαλισμένους του ΟΓΑ μετά και την τελευταία εγκύκλιο του υπουργείου διαμορφώνεται ως εξής:
Οι διατάξεις που ισχύουν πριν από την ψήφιση του ν. 4387/2016 και καθορίζουν ποιοι θεωρούνται πλασματικοί χρόνοι ασφάλισης δεν τροποποιούνται, όπως δεν τροποποιούνται και οι διατάξεις που ισχύουν και καθορίζουν το ανώτατο επιτρεπτό όριο αναγνώρισης των πλασματικών ετών ανά περίπτωση και ανάλογα με το έτος που θεμελιώνεται το συνταξιοδοτικό δικαίωμα. Oι ασφαλισμένοι του πρώην ΟΓΑ που δικαιούνται να αναγνωρίσουν πλασματικά έτη είναι:
α. Αγρότες που συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος με όριο ηλικίας το 67ο έτος. Δικαιούνται να αναγνωρίσουν με εξαγορά χρόνο στρατιωτικής υπηρεσίας.
β. Αγρότες που συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος με όριο ηλικίας το 62ο έτος και 40 έτη συνολικής ασφάλισης. Δικαιούνται να αναγνωρίσουν με εξαγορά πλασματικά έτη του άρθρου 39 και 40 του ν. 3996/2011.
γ. Προϋπόθεση είναι οι ασφαλισμένοι να έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 3.600 ημέρες ή 12 έτη προαιρετικής ή πραγματικής ασφάλισης. Το ανώτατο όριο αναγνωριζόμενων ετών ανέρχεται στα επτά έτη.
Οι χρόνοι ασφάλισης που αναγνωρίζονται είναι οι παρακάτω:
– Πλασματικοί χρόνοι ασφάλισης
Α. Xρόνοι με εξαγορά:
Β. Χρόνοι χωρίς εξαγορά:
Στον πίνακα που ακολουθεί απεικονίζονται οι δικαιούχοι των πλασματικών χρόνων, οι χρόνοι αναγνώρισης, οι προϋποθέσεις, ο αριθμός των ετών αναγνώρισης και ο χρόνος υποβολής της αίτησης.
Σύμφωνα με την εγκύκλιο οι κοινοποιούμενες διατάξεις έχουν εφαρμογή από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του ν. 4387/2016, ήτοι από 13/05/2016, και εφεξής. Συνεπώς αιτήσεις αναγνώρισης πλασματικών χρόνων που έχουν υποβληθεί μέχρι και τις 12/05/2016 αντιμετωπίζονται σύμφωνα με την προϊσχύουσα στους εντασσόμενους στον ΕΦΚΑ φορείς νομοθεσία. Eξακολουθούν να ισχύουν οι οδηγίες σχετικά με την ημερομηνία υποβολής της αίτησης αναγνώρισης των χρόνων των άρθρων 39 και 40 του ν. 3996/2011, σύμφωνα με την οποία η σχετική αίτηση μπορεί να υποβληθεί οποτεδήποτε, προγενέστερα ή μεταγενέστερα του έτους, τις προϋποθέσεις του οποίου επιθυμεί να κατοχυρώσει ο ασφαλισμένος ακόμη και ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης. Σε καμία ωστόσο περίπτωση μετά την ημερομηνία της εν λόγω αίτησης (εφόσον καθίστανται συνταξιούχοι από αιτήσεως) ή σε χρόνο μεταγενέστερο εκείνου που ο ασφαλισμένος κατέστη συνταξιούχος (εφόσον κριτήριο για την έναρξη συνταξιοδότησης δεν είναι ο χρόνος υποβολής αίτησης συνταξιοδότησης).
Μέχρι πρόσφατα για τους ασφαλισμένους του ΟΓΑ το κόστος για τις περισσότερες κατηγορίες πλασματικών ετών ήταν στα 168 ευρώ (δηλαδή το 25πλάσιο του ημερομισθίου ανειδίκευτου εργάτη το 2015). Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους αυτοαπασχολούμενους και τους αγρότες η αλλαγή από 1/1/2017 του τρόπου υπολογισμού των εισφορών συμπαρασύρει το κόστος της εξαγοράς πλασματικών, το οποίο θα υπολογίζεται με τις μηνιαίες εισφορές που θα καταβάλλουν.
Με τις νέες διατάξεις το κόστος εξαγοράς υπολογίζεται ως εξής:
α. Από 1.7.2015 έως 31.12.2016 το ύψος της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς κλάδου κύριας σύνταξης αυξάνεται κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες και διαμορφώνεται σε ποσοστό 10% επί των υφισταμένων κατά τη δημοσίευση του νόμου ασφαλιστικών κατηγοριών.
β. Από 1.1.2017 και εφεξής οι υφιστάμενες ασφαλιστικές κατηγορίες καταργούνται και το ποσό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς υπολογίζεται ως ποσοστό επί του φορολογητέου εισοδήματος, αναγόμενο σε μηνιαία βάση, όπως ορίζεται στην παράγραφο 1. Το κατώτατο ασφαλιστέο μηνιαίο εισόδημα ορίζεται ως το ποσό που αναλογεί στο 70% του εκάστοτε προβλεπόμενου κατώτατου βασικού μισθού άγαμου μισθωτού άνω των 25 ετών.
γ. Από 1.1.2017 και εφεξής οι υφιστάμενες ασφαλιστικές κατηγορίες καταργούνται και το ποσό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς υπολογίζεται ως ποσοστό επί του φορολογητέου εισοδήματος αναγόμενο σε μηνιαία βάση. Από 1.1.2017 και έως 31.12.2017 το ποσοστό των μηνιαίων ασφαλιστικών εισφορών επί του φορολογητέου εισοδήματος διαμορφώνεται σε 14%.
δ. Για το διάστημα από 1.1.2018 και έως 31.12.2018 το ύψος της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς διαμορφώνεται σε ποσοστό 16%, από 1.1.2019 και έως 31.12.2019 αυξάνεται σε ποσοστό 18%, από 1.1.2020 και έως 31.12.2020 διαμορφώνεται σε ποσοστό 19%, από 1.1.2021 και έως 31.12.2021 διαμορφώνεται σε ποσοστό 19.5% και από 1.1.2022 και εντεύθεν διαμορφώνεται στο τελικό ποσοστό 20%.
Σε περίπτωση ασφαλισμένου του πρώην ΟΓΑ η εισφορά υπολογίζεται με βάση το μηνιαίο εισόδημά του κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης αναγνώρισης.
Κατώτατο μηνιαίο ασφαλιστέο εισόδημα: Ως κατώτατο μηνιαίο ασφαλιστέο εισόδημα για τον υπολογισμό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς ορίζεται το ποσό που αναλογεί στο 70% του εκάστοτε προβλεπομένου κατώτατου βασικού μισθού άγαμου μισθωτού άνω των 25 ετών (586,08 Χ70% = 410, 26 ευρώ). Συνεπώς σε κάθε περίπτωση το μηνιαίο εισόδημα, που αποτελεί τη βάση υπολογισμού για την εισφορά εξαγοράς, δεν μπορεί να υπολείπεται της κατώτατης βάσης υπολογισμού, όπως αυτή διαμορφώνεται κατά περίπτωση ασφαλισμένου, δηλαδή των 410,26 ευρώ για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ.
Γ. Υπολογισμός εισφοράς εξαγοράς για αιτήσεις αναγνώρισης πλασματικών από 13/5/2016 έως 31/12/2016:
Η εισφορά των αιτήσεων αναγνώρισης πλασματικών χρόνων που έχουν υποβληθεί από τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ από την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016, δηλαδή από 13.5.2016, έως και 31.12.2016 υπολογίζεται επί του μηνιαίου εισοδήματός τους, όπως αυτό προκύπτει από το φορολογητέο εισόδημά τους του φορολογικού έτους 2015. Εάν η αίτηση για αναγνώριση υποβληθεί μετά τις 13.5.2016, όμως ο ασφαλισμένος έχει διακόψει την επαγγελματική του δραστηριότητα πριν από το 2015 και ως εκ τούτου δεν προκύπτει μηνιαίο εισόδημα για τον υπολογισμό της εισφοράς εξαγοράς, λαμβάνεται ως μηνιαίο εισόδημα το ελάχιστο προβλεπόμενο (άνω 5ετίας) μηνιαίο εισόδημα από τις ανωτέρω διατάξεις κατά περίπτωση ασφαλισμένου.
Για ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ ως ελάχιστη μηνιαία βάση για τον υπολογισμό της εισφοράς εξαγοράς πλασματικού χρόνου ασφάλισης για αιτήσεις από 13.5.2016 και μετά είναι το 70% του ανωτέρω ποσού, δηλαδή το ποσό των 410,26 ευρώ.
Δ. Υπολογισμός εισφοράς εξαγοράς για αιτήσεις αναγνώρισης πλασματικών από 1/1/2017 έως 31/12/2017:
Από 1.1.2017 και εφεξής οι υφιστάμενες ασφαλιστικές κατηγορίες καταργούνται και το ποσό της μηνιαίας ασφαλιστικής εισφοράς υπολογίζεται ως ποσοστό επί του φορολογητέου εισοδήματος. Από 1.1.2017 και έως 31.12.2017 το ποσοστό των μηνιαίων ασφαλιστικών εισφορών επί του φορολογητέου εισοδήματος διαμορφώνεται σε 14%. Συνεπώς για αναγνώριση πλασματικού χρόνου από 1/1/2017 ο αγρότης θα πληρώσει εισφορά 14% επί του μηνιαίου εισοδήματος, όπως ισχύει κατά το μήνα υποβολής της αίτησης.
Παράδειγμα: Έστω ότι η εξαγορά γίνεται επί της ελάχιστης μηνιαίας βάσης υπολογισμού των 410,26 ευρώ. Τότε: 410,26Χ12μήνεςΧ14%= 689,23:12=57,43 ευρώ μηνιαίο ποσό εξαγοράς.
Σε περίπτωση ασφαλισμένων του πρώην ΟΓΑ που κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης για αναγνώριση πλασματικών χρόνων καταβάλλουν εισφορές (σ.σ. επί του καθαρού δηλωτέου εισοδήματος του πιο πρόσφατα εκκαθαρισμένου φορολογικού έτους), αλλά το προηγούμενο έτος κατέβαλαν ασφαλιστικές εισφορές ως μισθωτοί, η εισφορά για την αναγνώριση υπολογίζεται επί του μηνιαίου εισοδήματος που προκύπτει, δηλαδή επί της προβλεπόμενης ελάχιστης μηνιαίας βάσης υπολογισμού της ασφαλιστικής εισφοράς, δηλαδή 410,26 ευρώ για τον πρώην ΟΓΑ.
Ε. Υπολογισμός εισφοράς εξαγοράς σε περιπτώσεις παράλληλης ασφάλισης:
Σε περίπτωση παράλληλης απασχόλησης ο ασφαλισμένος που επιθυμεί να εξαγοράσει πλασματικά έτη από 1.1.2017 πρέπει να καταβάλει τις απαιτούμενες εισφορές και για τις δύο εργασίες για τις οποίες ασφαλίζεται. Ο αναγνωριζόμενος χρόνος ασφάλισης θεωρείται χρόνος ασφάλισης στον ΕΦΚΑ και ο ασφαλισμένος επιλέγει τον πρώην φορέα ασφάλισης στον οποίο επιθυμεί να προσμετρήσει τον αναγνωριζόμενο χρόνο ασφάλισης.
Παράδειγμα: Ασφαλισμένος απασχολείται ως ελεύθερος επαγγελματίας (ασφαλισμένος του πρώην ΟΑΕΕ) και συγχρόνως ασκεί αγροτική δραστηριότητα (ασφαλισμένος του πρώην ΟΓΑ). Ο ασφαλισμένος υποβάλλει αίτηση για αναγνώριση πλασματικού χρόνου ασφάλισης εντός του 2017. Στην περίπτωση αυτή ο ασφαλισμένος καταβάλλει μία εισφορά για την αναγνώριση για τους ελεύθερους επαγγελματίες (20% επί του μηνιαίου εισοδήματος) και δεύτερη εισφορά για την αναγνώριση για τους αγρότες (14% επί του μηνιαίου εισοδήματος). Ο ασφαλισμένος θα επιλέξει εάν ο αναγνωριζόμενος χρόνος θα θεωρηθεί ως χρόνος ασφάλισης στον πρώην ΟΑΕΕ ή στον πρώην ΟΓΑ για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος.
Μέχρι την ισχύ του νέου νόμου στον ΟΓΑ τα ποσά εξαγοράς πλασματικών χρόνων καταβάλλονταν εφάπαξ και παρεχόταν έκπτωση 15%. Με το νέο νόμο αλλάζει και ο τρόπος καταβολής και δίνεται η δυνατότητα καταβολής του ποσού εξαγοράς σε δόσεις, ενώ αλλάζει και το ποσοστό της έκπτωσης σε περίπτωση εφάπαξ καταβολής. Η καταβολή του ποσού της εξαγοράς γίνεται είτε εφάπαξ μέσα σε τρεις μήνες από την κοινοποίηση της απόφασης αναγνώρισης είτε σε μηνιαίες δόσεις. Σε περίπτωση καταβολής του ποσού εξαγοράς σε δόσεις, αυτό καταβάλλεται σε τόσες μηνιαίες δόσεις, όσοι είναι και οι μήνες που αναγνωρίζονται. Σε περίπτωση εφάπαξ καταβολής παρέχεται έκπτωση 2% για κάθε έτος εξαγοράς (άρθρο 1 παρ. 2 ν. 4425/2016), ακόμ κι αν η εξαγορά γίνει επί της ελάχιστης μηνιαίας βάσης υπολογισμού των 410,26 ευρώ. Τυχόν εξαγορά χρόνου που υπολείπεται του ενός έτους δεν τυγχάνει έκπτωσης σε περίπτωση εφάπαξ εξόφλησης. Δηλαδή για εξαγορά 3 ετών και 11 μηνών η έκπτωση είναι 6%.
Παράδειγμα: Έστω ότι η εξαγορά γίνεται επί μηνιαίων αποδοχών 410,26 ευρώ. Τότε: [410,26Χ12μήνεςΧ14%]-2% = 689,23- 13,78 =675,45:12=56,28 μηνιαίο ποσό εξαγοράς.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Μακεδονία της Κυριακής» στις 25 Ιουνίου 2017
Πατριάρχου Ιωαννικείου 34, ΤΚ 73131Χανιά
Τηλ. 2821092443
Φαξ. 2821093038
e-mail: stafidiki@gmail.com
